Phần lớn việc đồng hành không nằm ở các buổi hẹn mà nằm ở những ngày bình thường giữa chúng.
Tôi nên làm gì hằng ngày
- Giữ nề nếp sinh hoạt ổn định
- Cho trẻ tham gia việc nhà ở mức phù hợp
- Và dành thời gian chơi
- Những thứ bình thường ấy quan trọng hơn người ta tưởng
- Mục cuối là điều muốn nhấn
Và một ngày bình thường có nhịp ổn định là nền tảng cho mọi thứ khác.
Tôi có nên làm hộ con không
- Hãy để trẻ tự làm những gì làm được
- Kể cả khi chậm hơn
- Làm hộ vì sốt ruột là cách lấy mất cơ hội học
- Cơ hội học của trẻ
- Mục thứ ba là điều rất hay mắc
Và mười phút chờ con tự làm đáng giá hơn một phút bạn làm hộ.
Kỳ vọng nên đặt thế nào
- Theo năng lực chứ không theo chẩn đoán
- Kỳ vọng quá thấp là một rào cản vô hình
- Còn kỳ vọng quá cao thì gây áp lực không cần thiết
- Quan sát để biết trẻ đang ở đâu
- Mục thứ hai là điều ít ai nghĩ tới
Và mặc định trẻ không làm được là cách chắc chắn khiến trẻ không thử.
Nề nếp có quan trọng không
- Rất quan trọng
- Trẻ nào cũng cần giới hạn và nề nếp
- Và điều đó không thay đổi vì trẻ có khuyết tật
- Nề nếp cho trẻ cảm giác an toàn
- Mục thứ ba là điều cần nói rõ
Và nới lỏng mọi giới hạn vì thương con thường không giúp được trẻ.
Về chuyện chia nhỏ từng bước
- Tách một việc thành các bước nhỏ
- Dạy từng bước rồi ghép lại
- Khen ở từng bước làm được
- Cách này áp dụng cho mọi kỹ năng
- Mục thứ hai là cách dạy hiệu quả
Và thành công ở bước nhỏ tạo động lực cho bước tiếp theo.
Về chuyện giữ nhịp quen thuộc
- Giờ ăn, giờ ngủ, thứ tự việc trong ngày
- Nhịp quen giúp trẻ đoán được điều sắp tới
- Báo trước khi có thay đổi
- Thay đổi đột ngột là điều khó với nhiều trẻ
- Mục thứ ba là điều rất dễ làm
Và báo trước vài phút giúp trẻ chuẩn bị tinh thần.
Về chuyện cho trẻ lựa chọn
- Cho trẻ chọn giữa hai phương án
- Áo này hay áo kia, ăn trước hay tắm trước
- Được chọn giúp trẻ có cảm giác tự chủ
- Và giảm hẳn những cuộc giằng co
- Mục cuối là cái lợi thực tế
Và cho hai lựa chọn dễ hơn nhiều so với hỏi một câu mở.
Về chuyện để trẻ tham gia việc nhà
- Giao việc vừa sức và cụ thể
- Việc nhà dạy kỹ năng và dạy trách nhiệm
- Trẻ cũng thấy mình là một phần của gia đình
- Đừng loại trẻ ra vì sợ chậm
- Mục thứ ba là giá trị lớn nhất
Và cảm giác mình có ích trong nhà là thứ không gì thay thế được.
Về chuyện ra ngoài và gặp gỡ
- Cho trẻ ra ngoài và gặp người khác
- Đi chợ, đi công viên, thăm họ hàng
- Đây là cách trẻ học về thế giới
- Chuẩn bị trước thì chuyến đi dễ hơn
- Mục thứ ba là lý do nên đi
Và giữ trẻ trong nhà vì ngại là cách thu hẹp thế giới của trẻ.
Về chuyện xử lý ánh mắt người khác
- Sẽ có những ánh mắt và câu hỏi
- Chuẩn bị sẵn một câu trả lời ngắn
- Bạn không nợ ai một lời giải thích
- Cách bạn phản ứng dạy trẻ cách phản ứng
- Mục cuối là điều quan trọng nhất
Và thái độ bình thản của bạn dạy trẻ rằng đây là chuyện bình thường.
Về chuyện kiên nhẫn vào ngày khó
- Sẽ có những ngày mọi thứ đều khó
- Hạ kỳ vọng xuống cho ngày hôm đó
- Không phải ngày nào cũng phải tiến bộ
- Quay lại nhịp thường vào hôm sau
- Mục thứ ba là điều nên tự cho phép
Và một ngày chỉ cần đi qua được cũng đã là đủ.
Ba câu với mỗi rào cản
- Rào cản này nằm ở đâu, ở người hay ở nơi chốn
- Ai là người sửa được nó
- Thay đổi nhỏ nhất tạo khác biệt là gì
- Bài này thêm: việc này con có tự làm được không
Câu cuối là điểm riêng, và hỏi nó trước khi làm hộ là thói quen rất đáng có.
Rào cản nằm ở môi trường
- Để trẻ tự làm những gì làm được, kể cả khi chậm hơn
- Đặt kỳ vọng theo năng lực chứ không theo chẩn đoán
- Cho trẻ tham gia việc nhà và cho trẻ được lựa chọn
- Cách bạn phản ứng với ánh mắt người khác dạy trẻ cách phản ứng
- Mục cuối là điều ảnh hưởng lâu dài nhất
Hai mục giữa là hai cách xây cảm giác tự chủ cho trẻ từ những việc nhỏ.
Hỏi trước khi tới một nơi mới
- Lối vào có bậc không, có lối dốc hoặc thang máy không
- Nhà vệ sinh có dùng được không
- Có chỗ đỗ xe gần lối vào không
- Thông tin có ở dạng nào khác ngoài loa và bảng chữ nhỏ không
- Người hỗ trợ đi cùng có vào được không
Hỏi trước khi đưa trẻ tới nơi mới giúp chuyến đi bớt bất ngờ cho cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Tôi nên làm gì hằng ngày?
Giữ nề nếp sinh hoạt ổn định, cho trẻ tham gia việc nhà ở mức phù hợp, và dành thời gian chơi. Những thứ bình thường ấy quan trọng hơn người ta tưởng.
Tôi có nên làm hộ con không?
Hãy để trẻ tự làm những gì làm được, kể cả khi chậm hơn. Làm hộ vì sốt ruột là cách lấy mất cơ hội học của trẻ.
Kỳ vọng nên đặt thế nào?
Theo năng lực chứ không theo chẩn đoán. Kỳ vọng quá thấp là một rào cản vô hình, còn kỳ vọng quá cao thì gây áp lực không cần thiết.
Nề nếp có quan trọng không?
Rất quan trọng. Trẻ nào cũng cần giới hạn và nề nếp, và điều đó không thay đổi vì trẻ có khuyết tật.