Nói hay không nói

Đây là câu hỏi không có câu trả lời chung. Nhưng có vài điều giúp bạn tự quyết cho hoàn cảnh của mình.

Tôi có bắt buộc phải nói không

• Nói chung là không
• Trừ những trường hợp liên quan trực tiếp tới an toàn của công việc
• Nếu không chắc thì hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền
• Hoặc tổ chức hỗ trợ
• Mục thứ ba là chỗ hỏi đúng

Và quy định cụ thể thì nên hỏi nơi có thẩm quyền chứ đừng tra trên mạng.

Khi nào thì việc nói ra có lợi

• Khi bạn cần một điều chỉnh cụ thể
• Khi việc giấu gây căng thẳng cho bạn
• Hoặc khi nó ảnh hưởng tới an toàn và phối hợp trong công việc
• Ba trường hợp này khá rõ ràng
• Mục thứ hai là điều ít người tính tới

Và giữ kín một điều gì đó liên tục cũng là một gánh nặng thật.

Nói vào lúc nào là hợp lý

• Không có thời điểm đúng cho mọi người
• Nhiều người chọn nói sau khi đã nhận việc
• Và trước khi bắt đầu
• Khi cần sắp xếp điều chỉnh
• Mục thứ hai là lựa chọn phổ biến

Và lúc đó thì cuộc trao đổi tập trung vào việc sắp xếp chứ không vào việc tuyển chọn.

Nói với ai và nói bao nhiêu

• Nói với người có thể sắp xếp điều chỉnh
• Và chỉ nói phần liên quan tới công việc
• Bạn không cần kể toàn bộ hồ sơ y tế cho ai
• Nói đủ để giải thích điều bạn đề nghị
• Mục cuối là mức vừa đủ

Và mức vừa đủ là mức bạn tự thấy thoải mái.

Về chuyện cân nhắc từng nơi

• Mỗi nơi làm việc một khác
• Quan sát cách họ đối xử với người khác
• Xem họ nói gì về môi trường làm việc
• Quyết định theo nơi cụ thể chứ không theo nguyên tắc chung
• Mục thứ hai là cách quan sát tốt nhất

Và cách một nơi đối xử với người khác cho bạn biết họ sẽ đối xử với bạn thế nào.

Về chuyện nói theo hướng giải pháp

• Nói về việc bạn làm được và cách bạn làm
• Nêu điều chỉnh cần thiết như một phương án
• Đừng bắt đầu bằng danh sách khó khăn
• Cách trình bày ảnh hưởng nhiều tới cách tiếp nhận
• Mục thứ hai là cách hiệu quả

Và người nghe nhớ phần giải pháp lâu hơn phần vấn đề.

Về chuyện chuẩn bị trước cuộc nói chuyện

• Viết ra những gì bạn muốn nói
• Chuẩn bị trước câu trả lời cho những câu hay được hỏi
• Chọn lúc yên tĩnh và riêng tư
• Chuẩn bị làm bạn bình tĩnh hơn
• Mục thứ ba là điều kiện nên có

Và một cuộc nói chuyện riêng tư dễ hơn nhiều so với nói giữa chỗ đông.

Về chuyện phản ứng không như mong đợi

• Đôi khi phản ứng ban đầu không tốt
• Có thể chỉ vì họ bất ngờ
• Cho họ thời gian và quay lại sau
• Nhưng nếu thái độ không đổi thì đó là thông tin
• Mục cuối là điều cần ghi nhận

Và cách người ta phản ứng cho bạn biết nhiều điều về nơi đó.

Về chuyện nói với đồng nghiệp

• Đây là quyết định riêng và khác với nói với quản lý
• Bạn có thể nói với vài người mình tin
• Không cần thông báo cho cả nhóm
• Và người quản lý không nên tự kể thay bạn
• Mục cuối là ranh giới cần rõ

Và nếu thấy cần thì hãy nói rõ với quản lý rằng bạn muốn giữ kín thông tin này.

Về chuyện không nói cũng là lựa chọn

• Nếu bạn không cần điều chỉnh gì thì không nói cũng được
• Đó không phải là giấu giếm
• Đó là quyền riêng tư của bạn
• Và bạn có thể đổi ý về sau
• Mục cuối là điều cần nhớ

Và quyết định này không phải là quyết định một lần cho mãi mãi.

Về chuyện hỏi người có kinh nghiệm

• Nói chuyện với người từng ở hoàn cảnh tương tự
• Họ kể được cả mặt tốt lẫn mặt khó
• Các tổ chức hỗ trợ cũng tư vấn được
• Nghe nhiều phía rồi tự quyết
• Mục cuối là điều quan trọng

Và quyết định cuối cùng vẫn là của bạn, vì bạn hiểu hoàn cảnh mình rõ nhất.

Ba câu với mỗi rào cản

• Rào cản này nằm ở đâu, ở người hay ở nơi chốn
• Ai là người sửa được nó
• Thay đổi nhỏ nhất tạo khác biệt là gì
• Bài này thêm: tôi nói ra để được gì

Câu cuối là điểm riêng, và có mục đích rõ thì cuộc nói chuyện cũng rõ theo.

Rào cản nằm ở môi trường

• Bạn quyết định nói hay không, và nói bao nhiêu
• Nói khi cần một điều chỉnh cụ thể là lý do rõ ràng nhất
• Nói theo hướng giải pháp chứ đừng bắt đầu bằng khó khăn
• Không nói cũng là một lựa chọn hợp lý, và đổi ý về sau được
• Mục cuối là điều cần nhớ

Hai mục giữa là hai điều giúp cuộc nói chuyện diễn ra theo hướng bạn muốn.

Hỏi trước khi tới một nơi mới

• Lối vào có bậc không, có lối dốc hoặc thang máy không
• Nhà vệ sinh có dùng được không
• Có chỗ đỗ xe gần lối vào không
• Thông tin có ở dạng nào khác ngoài loa và bảng chữ nhỏ không
• Người hỗ trợ đi cùng có vào được không

Hỏi năm câu này không đòi hỏi bạn phải kể gì về mình.

Câu hỏi thường gặp