Rào cản về thái độ

Đây là nhóm khó thấy nhất và cũng dai dẳng nhất. Nó không cần vật liệu gì để dựng lên.

Rào cản thái độ biểu hiện thế nào

• Thường không phải là ác ý
• Nó là việc mặc định người khuyết tật không làm được gì đó
• Là nói với người đi cùng thay vì nói với chính họ
• Hoặc là giọng thương hại
• Mục đầu là điều cần nói rõ

Và phần lớn những biểu hiện này đến từ thiện ý bị đặt sai chỗ.

Vì sao việc nói với người đi cùng lại là vấn đề

• Vì nó ngầm coi người khuyết tật không phải người đưa ra quyết định
• Quyết định về chính mình
• Hãy nói trực tiếp với họ
• Trừ khi họ đề nghị khác
• Mục thứ ba là quy tắc đơn giản

Và nói với ai thì nhìn vào người đó, quy tắc chỉ đơn giản vậy.

Giúp đỡ thế nào cho đúng

• Hỏi trước xem họ có cần giúp không
• Và cần giúp thế nào
• Đừng tự làm mà chưa hỏi
• Kể cả với ý tốt
• Mục cuối là điều hay bị bỏ qua

Và tự ý đẩy xe lăn của người khác là việc không nên làm dù bạn muốn giúp.

Ca ngợi quá mức có gì sai

• Khen ai đó thật phi thường chỉ vì họ đi làm hay đi chợ
• Ngầm nói rằng bạn không nghĩ họ làm được những việc bình thường
• Đối xử như với mọi người là đủ
• Không cần thêm gì cả
• Mục thứ ba là điều muốn nhấn

Và những việc bình thường thì nên được coi là bình thường.

Về chuyện mặc định thay người khác

• Đừng mặc định họ không làm được một việc
• Đừng mặc định họ cần giúp
• Đừng mặc định họ không muốn tham gia
• Hỏi là cách duy nhất biết chắc
• Mục cuối là nguyên tắc chung

Và phần lớn rào cản thái độ bắt đầu bằng một giả định không được kiểm.

Về cách hỏi khi muốn giúp

• Hỏi ngắn và cụ thể
• Anh chị có cần tôi giúp gì không
• Nếu họ nói không thì tôn trọng điều đó
• Đừng nài
• Mục thứ ba là phần quan trọng nhất

Và một lời từ chối cũng là một câu trả lời đầy đủ.

Về chuyện nhìn và hỏi han

• Đừng nhìn chằm chằm và cũng đừng cố tránh nhìn
• Cư xử tự nhiên như với người khác
• Đừng hỏi về tình trạng của họ nếu không thân
• Đó là chuyện riêng
• Mục thứ ba là ranh giới cần giữ

Và bạn không hỏi người lạ về bệnh tật của họ, ở đây cũng vậy.

Về chuyện trẻ con hỏi

• Trẻ con tò mò là bình thường
• Trả lời ngắn gọn và thật
• Đừng kéo chúng đi và bảo đừng nhìn
• Cách phản ứng của bạn dạy chúng nhiều hơn lời nói
• Mục cuối là điều đáng nhớ

Và một câu trả lời bình thản dạy trẻ rằng đây là chuyện bình thường.

Về chuyện thiết bị là của riêng người ta

• Xe lăn, gậy, chó hỗ trợ là phần không gian riêng của họ
• Đừng sờ vào khi chưa được phép
• Đừng đẩy, đừng dịch chuyển
• Chó đang làm nhiệm vụ thì đừng gọi hay vuốt ve
• Mục cuối là điều nhiều người chưa biết

Và làm phân tâm một con chó hỗ trợ có thể gây nguy hiểm thật.

Về chuyện ở nơi làm việc

• Đừng mặc định ai đó không làm được một phần việc
• Hỏi họ cần điều chỉnh gì để làm được
• Giao việc theo năng lực chứ không theo giả định
• Và ghi nhận công việc như với mọi người
• Mục thứ hai là câu nên hỏi

Và câu hỏi cần điều chỉnh gì mở ra nhiều hơn là tự đoán.

Về chuyện tự nhận ra mình

• Ai cũng có những giả định chưa kiểm
• Nhận ra chúng là bước đầu
• Không cần tự trách, chỉ cần điều chỉnh
• Và lần sau hỏi thay vì đoán
• Mục thứ ba là cách nhìn nên có

Và mục đích ở đây là làm tốt hơn chứ không phải cảm thấy tệ về mình; cách gọi cũng vậy, không chắc thì hỏi, sai thì sửa rồi đi tiếp.

Ba câu với mỗi rào cản

• Rào cản này nằm ở đâu, ở người hay ở nơi chốn
• Ai là người sửa được nó
• Thay đổi nhỏ nhất tạo khác biệt là gì
• Bài này thêm: tôi đang giả định điều gì mà chưa hỏi

Câu cuối là điểm riêng, và phần lớn rào cản thái độ bắt đầu từ một giả định.

Rào cản nằm ở môi trường

• Rào cản thái độ thường đến từ thiện ý bị đặt sai chỗ
• Nói trực tiếp với người ta, đừng nói với người đi cùng
• Hỏi trước khi giúp, và tôn trọng lời từ chối
• Ca ngợi quá mức cũng là một dạng đánh giá thấp
• Mục cuối là điều ít người nghĩ tới

Hai mục giữa là hai thói quen nhỏ thay đổi hẳn cách cư xử hằng ngày.

Hỏi trước khi tới một nơi mới

• Lối vào có bậc không, có lối dốc hoặc thang máy không
• Nhà vệ sinh có dùng được không
• Có chỗ đỗ xe gần lối vào không
• Thông tin có ở dạng nào khác ngoài loa và bảng chữ nhỏ không
• Người hỗ trợ đi cùng có vào được không

Câu cuối trong danh sách này hay bị trả lời sai vì chính rào cản thái độ.

Câu hỏi thường gặp