Thiết kế dùng được cho nhiều người

Thứ làm ra cho một nhóm thường có ích cho tất cả. Đó là lý do tiếp cận không phải là một khoản chi thêm.

Thiết kế cho mọi người nghĩa là gì

• Là làm sao để càng nhiều người dùng được càng tốt
• Ngay từ đầu
• Mà không cần một phiên bản riêng cho một nhóm
• Một thứ dùng chung thì ai cũng bình đẳng khi dùng
• Mục thứ ba là điểm khác biệt

Và lối vào riêng ở cửa sau không giống với một lối vào chung ai cũng dùng.

Có ví dụ nào dễ thấy không

• Lối dốc phục vụ cả xe lăn, xe nôi và xe kéo hàng
• Phụ đề phục vụ cả người nghe kém
• Và người xem video ở nơi ồn
• Cửa tự động thì ai cũng dùng
• Mục cuối là ví dụ rõ nhất

Và không ai coi cửa tự động là thiết bị dành riêng cho nhóm nào.

Nó có tốn kém hơn không

• Tính từ đầu thì chênh lệch thường nhỏ
• Sửa sau khi đã hoàn thiện mới là phần tốn kém
• Đó là lý do nên đưa vào ngay từ khâu thiết kế
• Bản vẽ sửa dễ hơn bê tông
• Mục cuối là cách nói gọn nhất

Và mọi thứ đều rẻ hơn khi còn nằm trên giấy.

Bắt đầu từ đâu

• Từ việc hỏi người sẽ dùng
• Ngay từ khi còn là bản vẽ hay bản nháp
• Mời họ tham gia sớm
• Rẻ hơn nhiều so với sửa lại về sau
• Mục thứ hai là thời điểm đúng

Và hỏi lúc đã xây xong thì gần như không sửa được gì.

Về chuyện dùng chung thay vì lối riêng

• Một lối vào chung ai cũng dùng được là tốt nhất
• Lối riêng ở cửa sau vẫn là một dạng phân biệt
• Nó cũng hay bị khoá hoặc bị chiếm chỗ
• Thiết kế chung bền hơn
• Mục thứ ba là vấn đề thực tế

Và lối phụ thì ít người đi nên cũng ít được để mắt tới.

Về chuyện linh hoạt

• Cho phép nhiều cách làm cùng một việc
• Nộp hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến
• Nhận thông tin bằng chữ hoặc bằng tiếng nói
• Linh hoạt phục vụ được nhiều hoàn cảnh
• Mục cuối là nguyên tắc

Và một quy trình chỉ có đúng một cách làm luôn để lọt ai đó.

Về chuyện đơn giản và trực quan

• Càng ít bước càng tốt
• Càng ít phải nhớ càng tốt
• Chỉ dẫn rõ ở đúng chỗ cần
• Điều này có lợi cho tất cả mọi người
• Mục cuối là điều luôn đúng

Và không ai phàn nàn vì một quy trình dễ quá.

Về chuyện dung sai cho lỗi

• Thiết kế nên cho phép sửa sai dễ dàng
• Bấm nhầm thì quay lại được
• Điền sai thì sửa được mà không phải làm lại từ đầu
• Điều này giảm áp lực cho người dùng
• Mục thứ ba là chi tiết quan trọng

Và phải làm lại từ đầu là rào cản với rất nhiều người.

Về sức lực cần bỏ ra

• Thiết kế tốt không đòi hỏi nhiều sức
• Cửa nhẹ, tay gạt thay tay nắm tròn
• Đồ đặt vừa tầm với
• Ít mệt hơn thì ai cũng thích
• Mục thứ ba là điều hay bị quên

Và đặt hàng hoá quá cao là rào cản với cả người thấp lẫn người ngồi xe lăn.

Về không gian đủ để xoay trở

• Đủ rộng để đi lại và quay đầu
• Đủ chỗ cho người dùng thiết bị hỗ trợ
• Và đủ chỗ cho người đi cùng
• Không gian rộng rãi thì ai cũng dễ chịu hơn
• Mục thứ ba là điều hay bị tính thiếu

Và tính chỗ cho hai người thay vì một là cách tính an toàn.

Về chuyện thử với người thật

• Bản vẽ không thay được việc thử thật
• Mời vài người có hoàn cảnh khác nhau dùng thử
• Ghi lại chỗ họ vướng
• Sửa rồi thử lại
• Mục thứ hai là phần quan trọng nhất

Và một buổi thử thật phát hiện ra nhiều hơn cả tháng bàn bạc.

Ba câu với mỗi rào cản

• Rào cản này nằm ở đâu, ở người hay ở nơi chốn
• Ai là người sửa được nó
• Thay đổi nhỏ nhất tạo khác biệt là gì
• Bài này thêm: thứ này còn ai dùng được nữa

Câu cuối là điểm riêng, và câu trả lời thường rộng hơn bạn nghĩ lúc đầu.

Rào cản nằm ở môi trường

• Thứ làm cho một nhóm thường có ích cho tất cả
• Một lối vào chung tốt hơn một lối riêng ở cửa sau
• Tính từ đầu thì chênh lệch nhỏ, sửa sau mới tốn
• Mời người sẽ dùng tham gia từ lúc còn là bản nháp
• Mục cuối là thời điểm quyết định

Hai mục giữa là hai lập luận dùng được khi bạn cần thuyết phục ai đó.

Hỏi trước khi tới một nơi mới

• Lối vào có bậc không, có lối dốc hoặc thang máy không
• Nhà vệ sinh có dùng được không
• Có chỗ đỗ xe gần lối vào không
• Thông tin có ở dạng nào khác ngoài loa và bảng chữ nhỏ không
• Người hỗ trợ đi cùng có vào được không

Ở một nơi thiết kế tốt thì cả năm câu này đều có sẵn câu trả lời.

Câu hỏi thường gặp