Mọi quy tắc trong mục này đều nhường chỗ cho một việc đơn giản hơn: hỏi chính người trong cuộc.
Hỏi có bất lịch sự không
- Hỏi đúng cách thì không
- Hỏi về cách hỗ trợ hoặc cách gọi là tôn trọng
- Còn hỏi về chi tiết y tế của người lạ thì không phù hợp
- Ranh giới nằm ở chỗ câu hỏi phục vụ ai
- Mục cuối là cách phân biệt
Và câu hỏi giúp bạn hỗ trợ tốt hơn thì khác hẳn câu hỏi thoả mãn tò mò.
Nên hỏi những gì
- Hỏi cách họ muốn được gọi
- Cách họ muốn được hỗ trợ
- Và cách giao tiếp nào dễ nhất với họ
- Ba câu đó luôn phù hợp
- Mục thứ ba là câu hữu ích nhất
Và biết cách giao tiếp dễ nhất giúp mọi cuộc trò chuyện sau đó trôi chảy hơn.
Không nên hỏi những gì
- Nguyên nhân, chẩn đoán, tiên lượng
- Và những chuyện riêng tư khác
- Bạn không hỏi người lạ về bệnh tật của họ
- Ở đây cũng vậy
- Mục thứ ba là phép so sánh dễ nhớ
Và phép so sánh này giải quyết được gần hết các tình huống phân vân.
Hỏi thế nào cho tự nhiên
- Hỏi ngắn
- Hỏi bằng giọng bình thường
- Và hỏi khi có việc cụ thể cần biết
- Đừng biến nó thành một cuộc phỏng vấn
- Mục thứ ba là điều kiện quan trọng
Và hỏi khi có lý do cụ thể thì câu hỏi tự nhiên hơn nhiều.
Về chuyện hỏi về cách hỗ trợ
- Anh chị có cần tôi giúp gì không
- Nếu có thì tôi giúp thế nào là tốt nhất
- Hai câu này là đủ cho mọi tình huống
- Và tôn trọng câu trả lời dù là có hay không
- Mục cuối là phần quan trọng nhất
Và một lời từ chối cũng là một câu trả lời đầy đủ.
Về chuyện hỏi về cách gọi
- Anh chị muốn tôi gọi thế nào cho đúng
- Hỏi một lần rồi nhớ lấy
- Đừng bắt người ta phải nhắc lại nhiều lần
- Ghi lại nếu bạn hay quên
- Mục thứ ba là điều rất mệt cho người ta
Và phải giải thích lại mỗi lần là một gánh nặng âm thầm.
Về chuyện hỏi trong công việc
- Hỏi về nhu cầu điều chỉnh chứ đừng hỏi về tình trạng
- Anh chị cần gì để làm việc này thuận lợi
- Câu hỏi đó đúng trọng tâm và hợp lệ
- Và nó áp dụng được với mọi nhân viên
- Mục cuối là điều đáng chú ý
Và hỏi mọi người cùng một câu là cách công bằng nhất.
Về chuyện lắng nghe câu trả lời
- Hỏi rồi thì phải nghe và làm theo
- Đừng hỏi cho có rồi vẫn làm theo ý mình
- Điều đó tệ hơn là không hỏi
- Hỏi là để biết chứ không phải để tỏ ra quan tâm
- Mục thứ ba là điều cần nói rõ
Và hỏi rồi phớt lờ câu trả lời làm mất lòng tin nhanh hơn mọi thứ khác.
Về chuyện không hỏi thay người khác
- Hỏi trực tiếp người liên quan
- Đừng hỏi người đi cùng về họ
- Kể cả khi bạn nghĩ như vậy tiện hơn
- Hỏi thẳng là cách tôn trọng
- Mục thứ hai là lỗi rất phổ biến
Và hỏi người bên cạnh về một người đang đứng trước mặt là điều không nên làm.
Về chuyện chấp nhận khi họ không muốn nói
- Có người không muốn nói về chuyện đó
- Tôn trọng điều đó và chuyển sang chuyện khác
- Không cần giải thích hay nài thêm
- Đó là quyền riêng tư của họ
- Mục thứ hai là cách xử lý đúng
Và chuyển tiếp tự nhiên sang chuyện khác là cách lịch sự nhất.
Về chuyện hỏi trong lần gặp đầu
- Không nhất thiết phải hỏi ngay lần đầu
- Chỉ hỏi khi có việc cần biết
- Quan hệ xây dựng dần rồi hỏi cũng chưa muộn
- Đừng để câu hỏi là điều đầu tiên bạn nói
- Mục cuối là điều nên tránh
Và mở đầu một cuộc gặp bằng câu hỏi về tình trạng là cách bắt đầu không hay.
Ba câu với mỗi rào cản
- Rào cản này nằm ở đâu, ở người hay ở nơi chốn
- Ai là người sửa được nó
- Thay đổi nhỏ nhất tạo khác biệt là gì
- Bài này thêm: câu hỏi này phục vụ việc gì cụ thể
Câu cuối là điểm riêng, và nó phân biệt câu hỏi hữu ích với sự tò mò.
Rào cản nằm ở môi trường
- Hỏi về cách gọi, cách hỗ trợ và cách giao tiếp thì luôn phù hợp
- Không hỏi về nguyên nhân, chẩn đoán và tiên lượng
- Hỏi trực tiếp người liên quan, đừng hỏi người đi cùng
- Hỏi rồi thì phải nghe và làm theo
- Mục cuối là điều quan trọng nhất
Hai mục giữa là hai ranh giới giữ cho câu hỏi của bạn luôn đúng chỗ.
Hỏi trước khi tới một nơi mới
- Lối vào có bậc không, có lối dốc hoặc thang máy không
- Nhà vệ sinh có dùng được không
- Có chỗ đỗ xe gần lối vào không
- Thông tin có ở dạng nào khác ngoài loa và bảng chữ nhỏ không
- Người hỗ trợ đi cùng có vào được không
Năm câu này hỏi về nơi chốn, và đó chính là điều cả trang này muốn nói.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi có bất lịch sự không?
Hỏi đúng cách thì không. Hỏi về cách hỗ trợ hoặc cách gọi là tôn trọng, còn hỏi về chi tiết y tế của người lạ thì không phù hợp.
Nên hỏi những gì?
Hỏi cách họ muốn được gọi, cách họ muốn được hỗ trợ, và cách giao tiếp nào dễ nhất với họ. Ba câu đó luôn phù hợp.
Không nên hỏi những gì?
Nguyên nhân, chẩn đoán, tiên lượng, và những chuyện riêng tư khác. Bạn không hỏi người lạ về bệnh tật của họ, ở đây cũng vậy.
Hỏi thế nào cho tự nhiên?
Hỏi ngắn, hỏi bằng giọng bình thường, và hỏi khi có việc cụ thể cần biết. Đừng biến nó thành một cuộc phỏng vấn.